MİT arşivleri Arabistanlı Lawrence için açıldı: Bazen Müslüman, bazen Musevi

Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT), kamuoyuna açtığı arşiv çalışmaları kapsamında, “Arabistanlı Lawrence” olarak tanınan İngiliz ajanı Thomas Edward Lawrence hakkında hazırlanan tarihi bir belgeyi yayımladı.

Belgede, Lawrence’ın Mısır, Suriye ve Irak’ta farklı kıyafetler giyerek ve çeşitli takma isimler kullanarak faaliyet yürüttüğü bilgisi yer aldı.

İstihbarat raporunda, Lawrence’ın Kudüs’te zaman zaman Müslüman bir din adamı, zaman zaman ise Musevi bir haham kılığına girerek bölgedeki topluluklarla temas kurduğu kaydedildi.

Söz konusu belgede, Lawrence’ın bu faaliyetleri sırasında Müslümanlar ve Yahudiler üzerinde yönlendirici ve kışkırtıcı telkinlerde bulunduğuna dair istihbaratın doğrulandığı ifade edildi.

1929 tarihli resmi yazı
MİT’in resmi internet sitesinde yer alan “Özel Koleksiyon” bölümündeki “Belgeler” sekmesinde yayımlanan raporlar arasına eklenen doküman, Milli Emniyet Hizmeti Riyaseti tarafından 23 Eylül 1929 tarihinde kaleme alındı.

Belge, Büyük Erkan-ı Harbiyye Reisliği, Dahiliye Vekâleti ve Hariciye Vekâleti’ne gönderildi. Yazının ekinde, Lawrence’a ait asker üniformalı bir fotoğrafın da bulunduğu belirtildi.

Belgede yer alan ifadeler şöyle:

"Kahire'deki Mason kulübüne Suriye ve Filistin'den gelen mevsuk ve teyit edilmiş malumatı ikinci maddede arz eylerim. İngiliz entelicens servis şeflerinden meşhur casus Miralay Lavrens'in bundan iki ay mukaddem Mısır'da şeyh Aptullah namı müstearile bir müddet bulunduktan sonra Suriye ve Irak'a geçtiği ve geçen ağustos ayı zarfında ansızın Kudüs'e geldiği ve elyevm Sudan'ın Hartum şehrinde bulunduğu anlaşılmıştır.

Lavrens'in, Kudüs'te bulunduğu müddet zarfında bazen Müslüman hocası kıyafetinde ve şeyh Aptullah namile ve bazen de Amerikalı Musevi hahamı şeklinde ve Yakos İskinazi namile (buraki şerif-ağlama duvarı) civarına gelerek bu civarda bulunan Müslüman ve Yahudilere ayrı ayrı vakıtlarda zehirli telkınatta bulunarak heyecan getirdiği ve bugünkü Filistin kıtalini ihzar ettiği mevsuku kelam birçok zevatın ifadesiyle teyit edilmiştir.

Gerek entelicens servis merkezi ve gerek emperiyalist teşkilat resi karda bulunan amele fırkasının siyasetinden memnun değillerdir. Makdonalt'ın Mısır'dan sonra Filistin'e bir istiklal bahşetmek tasavvurunu mevkii tatbika koymadan Filistin'de bir ihtilal çıkartılarak istiklale layık olmadıkları maksadı istihdaf edilmiştir. Lavrens'in Sudan mıntakasına azimet etmiş olması keyfiyetinin de pek ziyade şayanı dikkat maksatlar ve esrarengiz tertibat ile alakadar olduğu temin edilmektedir.

'En iyi vasat şimdiki halde Sudan'dır'
Binaenaleyh entelicens servis teşkilatı bu itilaf projesinin Mısır milletine arz edildiği bu sıralarda Mısır'da karışıklıklar ihdat edip Mısır'ın henüz bu lütfa layık olmadığı isbat edilecek ve bu suretle İngiliz parlamentosunda Makdonalt kabinesini zaif bir mevkie düşürerek evvelce olduğu veçhile Mısır'ın sinesine bağdaş kurup oturacaktır. Mısır'da karışıklıklar ihdas ve tertip için en iyi vasat şimdiki halde Sudan'dır.

Sudan'da halihazırda yalnız İngiliz idaresi ve emperiyalist amalile meşbu İngiliz idare adamları ve Sudan'ın daimi bir surette Mısır'la ittisalı bulunduğundan Sudan'da Mısır için pek emin olarak bir suikastın ihzarı ve talim edilmiş ajanların Mısır'a ithal edilip menfi propagandalar ve tahribat yapılması pek basit bir keyfiyettir."