Milyonlarca çalışanı ve işvereni ilgilendiren devrim: Mesai takibinde biyometrik veri dönemi resmen bitti!

KVKK'nın yayımladığı ilke kararında en dikkat çeken detay, işverenlerin sıklıkla arkasına sığındığı "personelin imzalı rızası var" savunmasının boşa çıkarılması oldu. Kurul, işçi ve işveren arasındaki asimetrik ilişki (bağımlılık esası) nedeniyle açık rızanın her zaman özgür iradeyle verilemeyeceğine dikkat çekerek şu hukuki çerçeveyi çizdi:

"Biyometrik veriler, niteliği gereği özel nitelikli kişisel verilerdir ve değiştirilemez, taklit edilemez yapıdadır. Bu verilerin işlenmesi ancak kanunlarda açıkça öngörülmesi halinde mümkündür. Mevcut iş hukukumuzda mesai takibi amacıyla bu verilerin toplanmasına izin veren hiçbir yasal dayanak bulunmamaktadır. Dolayısıyla, çalışanın açık rıza vermiş olması tek başına bu veri işleme faaliyetini hukuka uygun kılmaz."

İş yerlerinde "Orantılılık" ilkesi: Daha az müdahaleci yöntemler şart

Veri koruma hukukunun en temel direklerinden biri olan "ölçülülük ve orantılılık" ilkesine atıfta bulunan KVKK, personelin devam durumunu kontrol etmek için biyometrik sistemlerin "aşırı ve amaca hizmet edenden daha fazla müdahaleci" olduğunu saptadı. İşverenlerin kişilerin mahremiyetini ve geri döndürülemez biyometrik kodlarını riske atmadan da aynı amaca ulaşabileceği vurgulandı.

Önemli Uyarı: İlke kararları bağlayıcıdır. Mesai kontrolü için biyometrik veri toplamaya devam eden veya eski sistemleri imha etmeyen şirketler, KVKK tarafından milyonlarca lirayı bulabilecek idari para cezaları ile karşı karşıya kalabilir.

İşverenler için yeni dönem: İşte alternatif sistemler

Alınan bu radikal kararın ardından, hem kamu kurumlarında hem de özel sektörde yaygın olarak kullanılan parmak izi okuyucuları ve turnikelerdeki yüz tanıma kameraları tartışmalı hale geldi. KVKK, işverenlerin yasal sınırlar içinde kalabilmesi için hemen geçiş yapabileceği alternatif veri işleme yöntemlerini ise şöyle sıraladı:

• Akıllı Kart ve Şifreler: Şifreli/PIN tabanlı geçiş sistemleri veya kişiye özel şifreli kartlar,

• Temassız Teknolojiler: RFID (Radyo Frekansı ile Tanımlama) veya akıllı telefonlar üzerinden NFC entegreli personel kimlik kartları,

• Geleneksel Çözümler: Eski tip imza çizelgeleri veya kağıt bazlı devam takip defterleri,

• İdari Denetim: Denetçi veya İK görevlisi gözetiminde elle kayıt tutma yöntemleri.

Hukukçular ve insan kaynakları uzmanları, şirketlerin veri envanterlerini acilen güncelleyerek sistemlerinde kayıtlı olan personellere ait parmak izi ve yüz haritası gibi şifrelenmiş biyometrik dataları "geri döndürülemeyecek şekilde" silmesi ve imha etmesi gerektiğinin altını çiziyor.