Devalüasyon nedir? Devalüasyon neden olur? Devalüasyonun etkileri nelerdir?

Son zamanlarda döviz kurlarının artış göstermesiyle birlikte devalüasyonun ne olduğu ve neden olduğu araştırılmaya başladı.

Devalüasyon nedir? Devalüasyon neden olur? Devalüasyonun etkileri nelerdir?
Son Güncelleme: 11 Ağustos 2018 Cumartesi 08:42
11 Ağustos 2018 Cumartesi 08:00

Ülkemizde son günlerde Türk parasının değeri dolar, avro ve diğer döviz kurları karşısında bir hayli değer kaybetti. Dolar ve avronun artarak yükselmesiyle birlikte devalüasyonun kelimesi merak edilmeye başladı. Peki ya devalüasyon nedir, neden olur? Devalüasyonun ülkeye etkileri nelerdir? Tüm detaylar azonceoldu.com’da!

Devalüasyon Nedir?

Türk lirasının dolar karşısında değer kaybetmesi ile devalüasyon nedir merak edilmeye başlandı. Devalüasyon, bir ülkenin resmi para biriminin diğer ülke para birimleri karşısında değerinin azaltılmasıdır. Devalüasyon devlet tarafından, ülke ekonomisine yapılan dışarıdan bir müdahaledir. Diğer bir tanımla Devalüasyon kavramı, sabit kur sistemlerinde ödemeler dengesi açık veren ülkenin ulusal parasının dış satın alma gücünün, hükümetçe alınan bir kararla düşürülmesidir.

Devalüasyon Neden Olur?

Hiç bir ülke, kendi para biriminin diğer para birimleri karşısında değer kaybetmesini istemez. Fakat bazı durumlar devalüasyon yapılmasını, ekonomik toparlanma açısından zorunlu hale getirebilir. Devalüasyonun en önemli uygulanma sebebi, ekonominin dış ticaret dengesinin açık veriyor oluşudur.  Bir ülkenin ekonomisinde toplam ithalat, toplam ihracatın üzerinde ise o ekonomide dış ticaret açığı olur. Bu durumda devalüasyon ile ilgili ülkenin satın alma gücü zayıflatılarak, daha fazla ihracat, daha az ithalat gerçekleşmesi sağlanmaya çalışılır. Ülke para biriminin diğer dövizler karşısında değerinin azalmasıyla, satın alma gücü zayıflar ve  ithal malların fiyatı alım yapacak ülke için artmış olur, ülkenin dış ülkelere ihraç edeceği ürünlerin fiyatı ise düşmüş olur. Böylece ihracat gelirlerinde artış, ithalat giderlerinde ise azalış kaydedilerek bütçe dengeye getirilmeye çalışılır.

Devalüasyonun Etkileri Nelerdir?

-İç fiyatlar azalır

-İhracat artar

-Dış fiyatlar artar

-İthalat artar

Devalüasyon Nasıl Değerlendirilir?

Hükümetler devalüasyon yapmakta bazen mecbur kalırlar. Ama bunu doğru yapmak gerekir. Yani arz ve talep esneklikleri dikkate alarak yapılmalıdır. Her şey doğru yapılsa dahi devalüasyonun olumsuz yanları da vardır. Enflasyonu arttıran bu işlem aynı zamanda dövizle ödenen dış borç yükünü de arttırmaktadır. Merkez Bankası’nın müdahalesinin bu kadar yoğun olduğu ülkeye güven söz konusu olmaz ve devalüasyon yapan ülkenin kredibilitesi azalır.

Tarihte Devalüasyon

Eski Yunan ve Roma’da devalüasyon, paranın temsil ettiği maden miktarının azaltılması yoluyla gerçekleştirilmekteydi. Belli bir altın ve gümüş miktarından basılan sikke miktarının çoğaltılması, para değerinin düşürülmesi sonucunu doğurmaktaydı. On dokuzuncu yüzyılda ise kâğıt para miktarının arttırılması sonucu meydana gelen enflasyon, iç fiyatların artışı ve banknotların altına tahvil kabiliyetini yok ederek, para değerinin düşüşüne yol açmıştır. Böylece milli para biriminin karşılığı kabul edilen altın miktarı indirilmiş ve kambiyo kurları da buna göre ayarlanmıştır.

Türkiye’de Yıllara Göre Devalüasyon

-Cumhuriyet tarihindeki ilk devalüasyon 7 Eylül 1946 tarihinde gerçekleştirilirken, 1 dolar 1,32 liradan 2,82 liraya yükseltildi.

-Türkiye'de ikinci devalüasyon işlemi ise 4 Ağustos 1958 yılında gerçekleştirildi. Bu dönemde Kore Savaşı'nın ardından dış ticaret açığının arttığı ülkede, mal ve hizmet talebinin yükselmesiyle enflasyonist sürece girilmişti. Bu dönemde ithalatta ek olarak 620 kuruş tahsil edilmiş, yani bir dolar 280 kuruştan, 900 kuruşa yükselmişti.

-Türkiye, 10 Ağustos 1970 tarihinde yapılan üçüncü devalüasyonla para biriminin değeri yüzde 70'e yakın düşerken, 1970-1980 arası dönem çeşitli kur ayarlamalarına sahne oldu.

-Türkiye'de, 24 Ocak 1980 yılında devalüasyon operasyonuyla alınan ekonomik önlemler, ekonomi tarihine "24 Ocak Kararları" olarak geçti. Bu tarihte doların fiyatı yaklaşık yüzde 49 arttı.

 -Türkiye'nin devalüasyon geçmişine eklenen bir diğer tarih ise 5 Nisan 1994 oldu. Kısa süreli ama çok şiddetli bir krizin başlangıcına da sahne olan 1994 yılında, yüksek cari açık ve kamu açığı verilirken, makroekonomik dengesizlikler de üst düzeydeydi. Ayrıca ülkede döviz rezervleri de oldukça gerilemiş, dış borç stoku ciddi artış göstermiş ve enflasyon 3 haneli rakamlara çıkmıştı.

-Tarihte son devalüasyon ise "Büyük Çöküş" diye nitelendirilen 2001 krizinin yaşandığı dönemde gerçekleştirildi. Bu dönemde cari işlemler açığı kontrol dışına çıkarken, borç seviyesi yükselmiş, hızlı sermaye çıkışı yaşanmış ve tüm bunların sonucunda da bankacılık sektöründe ciddi sorunlar oluşmuştu.

Türkiye’de Devalüasyon Tarihleri ve Oranları nelerdir?

7 Eylül 1946 tarihinde % 54,3 oranında,

4 Ağustos 1958 tarihinde % 68,9 oranında,

10 Ağustos 1970 tarihinde % 40 oranında,

21 Eylül 1977 tarihinde % 9,1 oranında,

1 Mart 1978 tarihinde % 23 oranında,

10 Haziran 1979 tarihinde % 43,7 oranında,

24 Ocak 1980 tarihinde % 32,7 oranında,

5 Nisan 1994 tarihinde % 51 oranında,

22 Şubat 2001 tarihinde % 28,4 oranında, devalüasyon gerçekleştirilmiştir.

2018 Yılında Türkiye’de Ekonomik Kriz Sinyali Veren 7 Madde

1- Büyüme yavaşlayabilir

2- Yapısal reformlar hayati önemde

3- İşsizliğe karşı nitelikli büyüme

4- Gelir dağılımında eşitsizlik artıyor

5- Açıklar genişliyor

6- Turist sayısı artıyor, gelirler zayıf

7- Enflasyonda çift hane baskısı

Enflasyon Nedir?

Enflasyon, fiyatlar genel düzeyinin sürekli ve hissedilir artışını ifade eden bir durumdur. Diğer bir tanımı nominal millî gelirin, bu gelirle satın alınan mal miktarına nazaran artması yani şişmesi demektir. Deflasyonun tersidir.

Yorumlar